కె. బి. ధర్మ ప్రకాశ్, జనవిజ్ఞాన వేదిక, తెలంగాణ
Geopolitics Global Wars Analysis | ప్రపంచంలో ఎక్కడో యుద్ధం జరుగుతోంది. ఎక్కడో ఆంక్షలు విధించబడుతున్నాయి. ఇంకెక్కడో చమురు సరఫరా ఆగిపోతోంది. మరోవైపు తైవాన్, ఇరాన్, రష్యా, వెనిజులా, గాజా, ఉక్రెయిన్, దక్షిణ చైనా సముద్రం వంటి ప్రాంతాలు వరుసగా ప్రపంచ వార్తల్లో కనిపిస్తున్నాయి. సాధారణ పాఠకుడికి ఇవన్నీ వేర్వేరు సంఘటనల్లా అనిపించవచ్చు. కానీ లోతుగా చూస్తే, ఇవన్నీ ఒక పెద్ద అంతర్జాతీయ శక్తి పోటీకి చెందిన భాగాల్లా కనిపిస్తాయి. ఈ పోటీని కేవలం “దేశాల మధ్య తగాదా”గా మాత్రమే చూడటం సరిపోదు. అసలు ప్రశ్నలు వేరే ఉన్నాయి:
- ఎవరు వనరులను నియంత్రిస్తున్నారు?
- ఎవరు వాణిజ్య మార్గాలను ఆధీనంలోకి తెచ్చుకుంటున్నారు?
- ఎవరు సాంకేతికతను శాసిస్తున్నారు?
- ఎవరు యుద్ధాల ద్వారా లాభపడుతున్నారు?
ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతకకుండా ప్రపంచ రాజకీయాలను అర్థం చేసుకోవడం అసాధ్యం.
ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో ప్రధానంగా కనిపిస్తున్న పోటీ అమెరికా–చైనా శక్తి పోటీ. 20వ శతాబ్దంలో అమెరికా ప్రపంచ ఆర్థిక, సైనిక, సాంకేతిక శక్తిగా ఆధిపత్యం చెలాయించింది. కానీ 21వ శతాబ్దంలో చైనా అత్యంత వేగంగా ఎదిగింది. తయారీ, ఎగుమతులు, మౌలిక సదుపాయాలు, సాంకేతికత, గ్లోబల్ పెట్టుబడులు, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో చైనా ప్రభావం విస్తరించింది. ఈ ఎదుగుదల ప్రపంచ శక్తి సమీకరణాలను కదిలిస్తోంది.
ఏ దేశమైనా పరిశ్రమలను నడపాలంటే, రవాణా వ్యవస్థను నిలబెట్టాలంటే, సైన్యాన్ని కదిలించాలంటే, భారీ ఉత్పత్తి వ్యవస్థను కొనసాగించాలంటే ఇంధనం అవసరం. చైనా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద తయారీ కేంద్రం అయినప్పటికీ, తనకు అవసరమైన చమురు, వాయువు వంటి ఇంధన వనరులలో పెద్ద భాగాన్ని దిగుమతులపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. అందువల్ల చమురు సరఫరా మార్గాలు, సముద్ర మార్గాలు, మధ్యప్రాచ్యం, రష్యా, ఇరాన్, ఆఫ్రికా, లాటిన్ అమెరికా వంటి ప్రాంతాలు చైనా దృష్టిలో అత్యంత కీలకమైనవి.
ఇక్కడే అంతర్జాతీయ రాజకీయాల అసలు బింబం కనిపిస్తుంది.
యుద్ధాలు చాలా సార్లు కేవలం భూభాగాల కోసం మాత్రమే జరగవు. అవి చమురు కోసం, పైప్లైన్ల కోసం, సముద్ర మార్గాల కోసం, పోర్టుల కోసం, వాణిజ్య మార్గాల కోసం, సాంకేతిక సరఫరా గొలుసుల కోసం కూడా జరుగుతాయి. ఒక దేశాన్ని బలహీనపరచాలంటే ఎప్పుడూ నేరుగా దాడి చేయాల్సిన అవసరం లేదు. దాని ఇంధన సరఫరాను, వాణిజ్య మార్గాలను, ఆర్థిక సంబంధాలను, సాంకేతిక సరఫరాను అడ్డుకుంటే చాలు.
అమెరికా–చైనా పోటీని ఈ కోణంలో చూస్తే ప్రపంచంలోని అనేక సంఘటనలు కొత్త అర్థం తెస్తాయి. ఇరాన్పై ఒత్తిడి, రష్యాపై ఆంక్షలు, దక్షిణ చైనా సముద్రంలో ఉద్రిక్తతలు, తైవాన్ చుట్టూ పెరుగుతున్న సైనిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తత, మధ్యప్రాచ్య అస్థిరత — ఇవన్నీ వేర్వేరు వార్తలు మాత్రమే కాదు; ప్రపంచ ఆధిపత్య పోటీలో భాగాలుగా కూడా చూడవచ్చు.
ఇందులో తైవాన్ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం కలిగినది. ఎందుకంటే ఆధునిక ప్రపంచ సాంకేతిక వ్యవస్థలో సెమీకండక్టర్ చిప్లు అత్యంత కీలకం. ఫోన్లు, కార్లు, కంప్యూటర్లు, వైద్య పరికరాలు, రక్షణ వ్యవస్థలు — అన్నీ చిప్లపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. తైవాన్ ఈ సరఫరా గొలుసులో ప్రధాన స్థానం కలిగి ఉంది. అందుకే తైవాన్పై ఉద్రిక్తత కేవలం భౌగోళిక వివాదం మాత్రమే కాదు; అది 21వ శతాబ్దపు సాంకేతిక ఆధిపత్యానికి సంబంధించిన పోటీ కూడా.
ఇంకో ముఖ్యమైన విషయం — యుద్ధం ఒక వ్యాపారంగా మారిన ప్రపంచం. ప్రతి యుద్ధం తర్వాత ఆయుధాల కొనుగోళ్లు పెరుగుతాయి. రక్షణ బడ్జెట్లు పెరుగుతాయి. ఆయుధ తయారీ కంపెనీలకు భారీ కాంట్రాక్టులు వస్తాయి. ఇంధన ధరలు మారుతాయి. భద్రతా కాంట్రాక్టర్లు, పునర్నిర్మాణ కంపెనీలు, కార్పొరేట్ ప్రయోజనాలు ముందుకు వస్తాయి. అంటే యుద్ధం వల్ల నష్టపోయేది ప్రజలు అయినా, లాభపడేది కొద్దిమంది శక్తివంతమైన వర్గాలు.
అయితే ఈ పోటీల మూల్యాన్ని చివరకు ఎవరు చెల్లిస్తున్నారు?
సమాధానం చాలా స్పష్టంగా ఉంది — సామాన్య ప్రజలే. యుద్ధం ఎక్కడో దూర దేశంలో జరిగినా దాని ప్రభావం ఇంధన ధరల్లో కనిపిస్తుంది. ఎరువుల ధరల్లో కనిపిస్తుంది. రవాణా ఖర్చుల్లో కనిపిస్తుంది. ఆహార ద్రవ్యోల్బణంలో కనిపిస్తుంది. పన్నుల భారంగా, ప్రభుత్వ సంక్షేమ ఖర్చుల కోతలుగా, నిరుద్యోగంగా, అసురక్షిత భావంగా మన జీవితాల్లోకి వస్తుంది. అందుకే ప్రపంచ రాజకీయాలు మనకు దూరమైన విషయం కాదు.
అందువల్ల ప్రజలు ప్రపంచ వార్తలను కేవలం భావోద్వేగంతో, దేశభక్తి నినాదాలతో, మీడియా సంచలనాలతో మాత్రమే చూడకూడదు. శాస్త్రీయ దృష్టితో, ఆర్థిక విశ్లేషణతో, ప్రజా ప్రయోజనాల కోణంలో చూడాలి. “ఎవరు గెలిచారు?” అనే ప్రశ్న కంటే “ఎవరు లాభపడ్డారు?” అనే ప్రశ్న ముఖ్యమైనది. “ఎవరు శత్రువు?” కంటే “ఎవరు కథను రాస్తున్నారు?” అనే ప్రశ్న మరింత ముఖ్యమైనది.
Geopolitics : ఈరోజు ప్రపంచం మనకు నేర్పుతున్న గొప్ప పాఠం ఇదే:
వనరులు ప్రకృతివి, కానీ వాటిపై పట్టు శక్తివంతులది. మార్గాలు దేశాలవి, కానీ నియంత్రణ సామ్రాజ్య రాజకీయాలది. సాంకేతికత మానవ మేధస్సు ఫలితం, కానీ లాభాలు కొద్దిమందికే. యుద్ధం దేశాల పేరుతో జరుగుతుంది, కానీ మూల్యం మాత్రం ప్రజలే చెల్లిస్తారు. ప్రపంచ రాజకీయాలను అర్థం చేసుకోవాలంటే యుద్ధ వార్తలు చదవడం సరిపోదు. వనరులు ఎవరి చేతిలో ఉన్నాయి? వాణిజ్య మార్గాలు ఎవరి ఆధీనంలో ఉన్నాయి? సాంకేతికతను ఎవరు శాసిస్తున్నారు? లాభాలు ఎవరి జేబుల్లోకి వెళ్తున్నాయి? అన్న ప్రశ్నలను ప్రజలు అడగడం ప్రారంభించినప్పుడే నిజమైన ప్రజా అవగాహన ప్రారంభమవుతుంది.
